صلح نامه عمری چیست

صلح نامه عمری یک ابزار حقوقی قدرتمند و هوشمندانه است که به افراد امکان می دهد تا در زمان حیات خود، آینده دارایی هایشان را مدیریت کنند، در حالی که تا پایان عمر از منافع آن ها بهره مند شوند. این عقد که غالباً برای انتقال املاک به کار می رود، راهکاری مطمئن برای جلوگیری از اختلافات احتمالی ارثی پس از فوت مالک و تضمین آرامش خاطر برای تمامی ذینفعان است. بسیاری از افراد، به ویژه سالخوردگان، با دغدغه انتقال منظم و بی دردسر اموال خود به فرزندان، همسر یا دیگر نزدیکانشان روبرو هستند و همزمان تمایل دارند که خودشان نیز تا آخرین لحظه از دارایی هایشان استفاده کنند. صلح عمری دقیقاً همین نیاز را برآورده می کند.

صلح نامه عمری: تعریف، ارکان و مثال ها

در مسیر برنامه ریزی برای آینده دارایی ها، افراد همواره به دنبال راهکارهایی هستند که هم از حقوق خود محافظت کنند و هم خیالشان از بابت سرنوشت اموالشان پس از فوت آسوده باشد. در این میان، صلح عمری به عنوان یکی از مؤثرترین عقود، به یاری می آید. این ابزار حقوقی، بیش از یک قرارداد ساده، یک تعهد عمیق میان دو یا چند نفر است که با هدف انتقال مالکیت و در عین حال حفظ حق استفاده، منعقد می شود.

صلح عمری چیست؟ (تعریف جامع و حقوقی)

«صلح عمری» ترکیبی از دو مفهوم حقوقی «عقد صلح» و «شرط عمری» است. «عقد صلح» در نظام حقوقی ایران به معنای توافقی است که برای حل و فصل اختلافات یا ایجاد تعهدی میان دو طرف بسته می شود. این عقد، ماهیتی لازم دارد؛ یعنی طرفین پس از انعقاد آن، به سادگی نمی توانند آن را برهم بزنند، مگر با توافق مجدد یا وجود شرایط خاص قانونی. اما «عمری» در اینجا به شرطی اشاره دارد که یکی از طرفین (مصالح یا صلح کننده) حق انتفاع یا بهره برداری از مال مورد صلح را برای مدت عمر خود یا عمر متصالح (صلح گیرنده) یا حتی عمر شخص ثالثی، برای خود یا برای دیگری حفظ می کند.

بنابراین، صلح نامه عمری عقدی است که بر اساس آن، شخصی (مصالح) مالکیت مال یا اموال خود را به شخص دیگری (متصالح) منتقل می کند، اما شرط می شود که حق استفاده، سکونت یا بهره برداری از آن مال تا پایان عمر مصالح، در اختیار خود او باقی بماند. به عبارت دیگر، مالکیت عین مال به متصالح منتقل می شود، اما حق انتفاع (بهره برداری) تا زمان فوت مصالح، به او واگذار نمی گردد. پس از فوت مصالح، حق انتفاع نیز به طور خودکار به متصالح منتقل شده و او مالک کامل عین و منافع مال خواهد شد. این عقد می تواند معوض (در ازای دریافت چیزی) یا غیرمعوض (به صورت مجانی) باشد که غالباً به شکل غیرمعوض و برای انتقال اموال به نزدیکان تنظیم می شود.

ارکان اصلی یک صلح عمری عبارتند از:

• مصالح: شخصی که مال خود را صلح می کند و مالکیت آن را به دیگری واگذار می کند.
• متصالح: شخصی که مال مورد صلح را دریافت می کند و مالک جدید عین مال می شود.
• مورد صلح: مالی که موضوع صلح است (مانند خانه، زمین، سهام یا هر مال منقول و غیرمنقول دیگر). این مال باید معین و مشخص باشد.
• مال الصلح: اگر صلح معوض باشد، مالی که در ازای مورد صلح دریافت می شود. اگر صلح غیرمعوض باشد، نیازی به مال الصلح نیست یا ممکن است مبلغ ناچیزی به عنوان نمادین در نظر گرفته شود.

تفاوت صلح عمری با وصیت نامه و سایر روش های انتقال دارایی

تصمیم گیری برای انتقال دارایی ها در زمان حیات، یک انتخاب مهم است که می تواند پیامدهای حقوقی و مالی متفاوتی داشته باشد. در این مسیر، صلح عمری اغلب با وصیت نامه، هبه یا بیع (خرید و فروش) مقایسه می شود. درک تفاوت های بنیادین این روش ها، برای انتخاب بهترین گزینه حیاتی است.

وقتی به وصیت نامه فکر می کنیم، اغلب به یاد سندی می افتیم که پس از فوت شخص اجرا می شود و تنها بر یک سوم اموال متوفی اعتبار دارد. اما صلح عمری کاملاً متفاوت عمل می کند. در صلح عمری، انتقال مالکیت در زمان حیات فرد صورت می گیرد و نیازی به فوت مصالح برای اعتبار یافتن آن نیست. این تفاوت اساسی، صلح عمری را به ابزاری قدرتمندتر برای مدیریت و برنامه ریزی دارایی ها تبدیل می کند، به خصوص اگر هدف، جلوگیری از اختلافات ارثی و تعیین تکلیف قطعی اموال باشد.

ویژگی	صلح عمری	وصیت نامه	هبه (بخشش)	بیع (فروش)
زمان انتقال مالکیت	در زمان حیات مصالح (با حفظ حق انتفاع)	پس از فوت موصی	در زمان حیات واهب	در زمان حیات بایع و ایجاب و قبول
میزان اختیار مالک	انتقال قطعی مالکیت عین با حفظ منافع برای خود تا پایان عمر	تنها تا یک سوم اموال، قابل رجوع و تغییر تا زمان فوت	انتقال قطعی مالکیت، غالباً قابل رجوع در زمان حیات	انتقال قطعی مالکیت در قبال ثمن
قابلیت فسخ/رجوع	عقدی لازم، قابل فسخ تنها با شروط خاص یا خیارات قانونی	قابل رجوع و تغییر تا زمان فوت	معمولاً قابل رجوع، مگر در موارد خاص (مانند هبه به فرزند)	عقدی لازم، قابل فسخ تنها با خیارات قانونی
مالیات	مالیات نقل و انتقال (در صورت رسمی بودن)	مالیات بر ارث پس از فوت	مالیات بر انتقال رایگان/هدایا (در صورت رسمی بودن)	مالیات نقل و انتقال
هزینه	هزینه های دفترخانه و حق التحریر (مشابه نقل و انتقال)	هزینه های قانونی (کمتر از صلح عمری)	هزینه های دفترخانه (در صورت رسمی بودن)	هزینه های دفترخانه و حق التحریر
ماهیت حقوقی	عقد لازم و غیرقابل رجوع (غالباً)	ایقاع (عمل حقوقی یک طرفه)	عقد جایز (غالباً قابل رجوع)	عقد لازم و معوض

چه زمانی صلح عمری ارجح است؟ اگر فردی می خواهد با اطمینان کامل، مالکیت مال خود را به فرد خاصی منتقل کند، بدون اینکه نگران ابطال یا تغییر آن پس از فوتش باشد و همزمان قصد دارد تا پایان عمر از آن بهره برداری کند، صلح عمری بهترین گزینه خواهد بود. این راهکار برای تضمین آینده یک ملک یا سهام به نفع یک فرزند یا همسر، بسیار کاربردی است.

مثال های کاربردی از صلح عمری

درک مفاهیم حقوقی از طریق مثال های ملموس، به مراتب ساده تر است. صلح عمری نیز در موقعیت های مختلف زندگی روزمره کاربردهای فراوانی دارد که می تواند به افراد در مدیریت دارایی ها و پیشگیری از چالش های آینده کمک کند. در ادامه، چند سناریوی رایج را بررسی می کنیم:

• مثال 1: انتقال خانه از پدر به فرزند با حفظ حق سکونت. تصور کنید پدر خانواده ای می خواهد تنها خانه ای که در آن سکونت دارد را به نام تنها فرزندش کند تا پس از فوت او، دیگر وراث ادعایی بر آن نداشته باشند. اما پدر نمی خواهد تا زمانی که زنده است، حق سکونت خود را در این خانه از دست بدهد. با تنظیم صلح عمری، پدر می تواند مالکیت خانه را به فرزندش منتقل کند، اما در صلح نامه قید شود که حق سکونت در خانه تا پایان عمر پدر، به صورت رایگان، برای او محفوظ خواهد ماند. پس از فوت پدر، فرزند مالک مطلق خانه خواهد شد و دیگر هیچ کس نمی تواند ادعایی بر آن داشته باشد.
• مثال 2: انتقال سهام شرکت از همسر به همسر با حفظ حق دریافت سود. یک زوج مالک بخشی از سهام یک شرکت خانوادگی هستند. خانم تصمیم می گیرد سهام خود را به نام همسرش کند تا مدیریت سهام به صورت یکپارچه در دست همسر باشد. اما او مایل است تا پایان عمر خود از سود حاصل از این سهام بهره مند شود. با عقد صلح عمری، مالکیت سهام به همسر منتقل می شود، ولی در قرارداد شرط می شود که تمامی سود حاصل از این سهام، تا پایان عمر خانم، به او پرداخت خواهد شد. این نمونه، انعطاف پذیری صلح عمری را برای اموال منقول نیز نشان می دهد.
• مثال 3: انتقال باغ از پدربزرگ به نوه با حفظ حق بهره برداری. پدربزرگی باغی زیبا دارد که بسیار به آن علاقه مند است و دوست دارد پس از خودش به نوه اش برسد. او می خواهد تا زمانی که توانایی دارد، خودش از محصولات باغ بهره برداری کند و حتی آن را اجاره دهد. در این حالت، پدربزرگ می تواند باغ را به نام نوه اش صلح عمری کند و در قرارداد، حق بهره برداری و حتی اجاره دادن باغ را تا پایان عمر خود محفوظ بدارد. پس از فوت پدربزرگ، نوه مالک و بهره بردار کامل باغ خواهد شد.

صلح عمری، راهکاری اثربخش برای مدیریت هوشمندانه دارایی ها و جلوگیری از منازعات احتمالی در آینده است که با حفظ حق بهره برداری برای مصالح، آرامش خاطر را برای تمامی طرفین به ارمغان می آورد.

شرایط و مراحل تنظیم صلح نامه عمری

تصمیم به تنظیم صلح نامه عمری، نخستین گام در یک فرآیند حقوقی است که نیازمند دقت و رعایت اصول خاصی است. این قرارداد، برای اینکه اعتبار قانونی داشته باشد و بتواند اهداف مورد نظر طرفین را محقق کند، باید تحت شرایطی خاص تنظیم شود و مراحل مشخصی را طی کند. هرگونه سهل انگاری در این مسیر، می تواند به ابطال قرارداد یا بروز مشکلات عدیده در آینده منجر شود.

شرایط قانونی صحت صلح عمری

صلح عمری، همچون هر قرارداد حقوقی دیگری، برای آنکه صحیح و معتبر شناخته شود، لازم است که از چهارچوب های قانونی تبعیت کند. این شرایط، تضمین کننده مشروعیت و قابلیت اجرای عقد هستند و عدم رعایت هر یک می تواند به بی اعاادی آن منجر شود.

• اهلیت طرفین (بلوغ، عقل، اختیار، رشد): طرفین قرارداد، یعنی مصالح (انتقال دهنده) و متصالح (انتقال گیرنده)، باید از اهلیت قانونی برای انجام معامله برخوردار باشند. این به آن معناست که آن ها باید بالغ، عاقل و رشید باشند و همچنین در زمان تنظیم قرارداد، از اختیار کامل برخوردار بوده و تحت هیچ گونه اجبار یا اکراهی نباشند. نداشتن اهلیت، می تواند منجر به ابطال صلح نامه شود.
• مشروعیت مورد صلح و مال الصلح: مال مورد صلح (مثلاً خانه یا سهام) و در صورتی که صلح معوض باشد، مال الصلح (آنچه در ازای صلح دریافت می شود) باید از نظر شرعی و قانونی مشروع باشد. به عنوان مثال، صلح بر اموال حاصل از جرم یا مال غیرمشروع، باطل است.
• معین بودن مورد صلح و مال الصلح (رفع هرگونه ابهام): مورد صلح باید به طور دقیق و کامل مشخص و معین باشد تا هیچ ابهامی در خصوص آن وجود نداشته باشد. مثلاً اگر مورد صلح یک ملک است، باید آدرس دقیق، پلاک ثبتی و سایر مشخصات آن به وضوح در سند ذکر شود. همین امر در مورد مال الصلح نیز صادق است.
• رضایت و قصد طرفین (نبود اکراه، اشتباه یا تدلیس): مهم ترین رکن در هر قرارداد، قصد و رضایت آزادانه طرفین است. مصالح و متصالح باید با اراده ای کاملاً آزاد و آگاهانه، قصد انعقاد صلح عمری را داشته باشند. هرگونه اکراه (اجبار)، اشتباه فاحش در مورد موضوع قرارداد یا تدلیس (فریب کاری) می تواند موجب ابطال صلح نامه شود.
• عدم مخالفت با نظم عمومی و اخلاق حسنه: مفاد صلح نامه نباید با قوانین آمره کشور، نظم عمومی جامعه و اخلاق حسنه در تعارض باشد. به عنوان مثال، شرطی که منجر به تضییع حقوق اشخاص ثالث یا ارتکاب جرم شود، باطل و بی اثر است.

مدارک لازم برای ثبت رسمی صلح عمری (چک لیست)

پس از اطمینان از وجود شرایط قانونی، نوبت به جمع آوری مدارک مورد نیاز برای ثبت رسمی صلح عمری در دفاتر اسناد رسمی می رسد. این مرحله از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا ناقص بودن مدارک می تواند فرآیند را به تأخیر بیندازد یا حتی متوقف کند. تجربه نشان داده است که آماده سازی یک چک لیست دقیق، می تواند کمک شایانی در این زمینه باشد.

• مدارک شناسایی معتبر: اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه مصالح و متصالح. در صورت فوت یکی از طرفین و وجود وکیل، مدارک شناسایی وکیل نیز لازم است.
• اصل سند مالکیت: برای املاک، اصل سند مالکیت (اعم از تک برگ یا دفترچه ای) ضروری است.
• مدارک مربوط به پایان کار و گواهی عدم خلافی شهرداری: برای املاک ساخته شده، ارائه گواهی پایان کار و عدم خلافی از شهرداری الزامی است. این مدارک نشان می دهند که ملک طبق ضوابط ساخت وساز بنا شده و تخلفی ندارد.
• مفاصاحساب های مالیاتی و عوارض: مفاصاحساب مالیات نقل و انتقال از اداره دارایی و مفاصاحساب عوارض نوسازی و پسماند از شهرداری.
• استعلامات ثبتی: استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک برای اطمینان از عدم بازداشت بودن ملک، نبودن در رهن (مثلاً بانک) و عدم وجود معارض.
• اجاره نامه عرصه: در صورتی که ملک وقفی باشد، ارائه اجاره نامه عرصه الزامی است.
• وکالت نامه: در صورت حضور وکیل یا نماینده قانونی، اصل وکالت نامه رسمی با حدود اختیارات مشخص.
• آدرس و کد پستی دقیق: آدرس و کد پستی دقیق و صحیح مورد صلح و اقامتگاه طرفین.

فرآیند گام به گام تنظیم و ثبت صلح عمری در دفتر اسناد رسمی

ثبت صلح عمری در دفتر اسناد رسمی، فرآیندی منظم و مرحله به مرحله است که رعایت دقیق آن، ضامن صحت و اعتبار حقوقی قرارداد خواهد بود. این مراحل، از آغاز تا پایان، نیازمند دقت و در برخی موارد، مشورت با متخصصین حقوقی است.

1. گام 1: مشاوره اولیه و توافق طرفین: در ابتدا، مصالح و متصالح باید در مورد جزئیات صلح عمری، از جمله نوع مال، شرایط حق انتفاع، مدت آن، و شروط ضمن عقد به توافق کامل برسند. در این مرحله، مشورت با یک وکیل متخصص می تواند بسیار راهگشا باشد تا تمامی جوانب حقوقی و مالی مورد بررسی قرار گیرد و از بروز ابهامات و مشکلات آتی جلوگیری شود.
2. گام 2: جمع آوری مدارک و استعلامات: بر اساس چک لیست مدارک ذکر شده، طرفین باید تمامی اسناد و گواهی های لازم را جمع آوری کرده و استعلامات لازم را از ادارات مربوطه (ثبت، شهرداری، دارایی) دریافت کنند. این استعلامات معمولاً توسط دفترخانه انجام می شود، اما پیگیری آن بر عهده طرفین است.
3. گام 3: نگارش پیش نویس صلح نامه: پس از تکمیل مدارک، پیش نویس صلح نامه توسط دفترخانه اسناد رسمی یا وکیل تنظیم می شود. در این مرحله، جزئیات دقیق مورد صلح، هویت طرفین، مال الصلح (اگر معوض باشد) و مهم تر از همه، شروط مربوط به حق انتفاع و سایر شروط ضمن عقد، با دقت فراوان درج می گردد.
4. گام 4: حضور در دفترخانه و امضای نهایی: مصالح و متصالح (و در صورت لزوم، وکلای آن ها) با در دست داشتن اصل مدارک شناسایی، در دفترخانه اسناد رسمی حاضر می شوند. مسئول دفترخانه، پیش نویس قرارداد را برای طرفین قرائت می کند تا از صحت و تطابق آن با توافقات اطمینان حاصل شود. پس از تأیید نهایی، طرفین ذیل سند را امضا و اثر انگشت می زنند.
5. گام 5: ثبت در سامانه ثبت اسناد و دریافت سند رسمی: پس از امضا، اطلاعات صلح نامه در سامانه ثبت اسناد و املاک کشور ثبت می شود و شماره ثبت و کد رهگیری اختصاص می یابد. در نهایت، یک نسخه از صلح نامه رسمی به طرفین تحویل داده می شود که دارای اعتبار قانونی کامل است. در مورد املاک، در صورت امکان و بنا به درخواست، سند جدید به نام متصالح با قید حق انتفاع مصالح در ستون توضیحات صادر خواهد شد.

هزینه ها و مالیات صلح عمری

همانطور که در هر معامله حقوقی، هزینه ها و مالیات ها جزء جدایی ناپذیری از فرآیند هستند، صلح عمری نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای آن دسته از افرادی که قصد تنظیم این سند را دارند، آگاهی از ابعاد مالی این قرارداد، از جمله هزینه های دفترخانه و مالیات های مربوطه، اهمیت ویژه ای دارد. عدم شناخت کافی در این زمینه می تواند منجر به غافلگیری های مالی شود.

هزینه های دفترخانه و حق التحریر

هزینه های مربوط به تنظیم صلح نامه عمری در دفاتر اسناد رسمی، شامل چند جزء اصلی است که هر یک بر اساس قوانین و مقررات جاری محاسبه می شوند. این اجزا عبارتند از:

• حق التحریر: این مبلغ، کارمزد دفترخانه برای نگارش و ثبت سند است که بر اساس تعرفه های مصوب کانون سردفتران و دفتریاران و متناسب با ارزش مورد معامله (مثلاً ارزش معاملاتی ملک) تعیین می شود.
• حق الثبت: این هزینه توسط دفترخانه از طرفین دریافت و به حساب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور واریز می شود. میزان آن نیز بر اساس ارزش معاملاتی ملک یا مال مورد صلح محاسبه می گردد.
• مالیات بر ارزش افزوده: درصدی از حق التحریر به عنوان مالیات بر ارزش افزوده، توسط دفترخانه دریافت و به سازمان امور مالیاتی پرداخت می شود.

بسیاری تجربه کرده اند که ارزش معاملاتی ملک، که توسط اداره امور اقتصادی و دارایی تعیین می شود و معمولاً بسیار کمتر از ارزش واقعی ملک در بازار است، تأثیر مستقیم بر میزان حق التحریر و حق الثبت دارد. نرخ ها هر ساله توسط مراجع ذی ربط به روزرسانی می شوند، بنابراین برای اطلاع از آخرین ارقام، مراجعه به دفتر اسناد رسمی یا استعلام از کانون سردفتران توصیه می شود.

مالیات نقل و انتقال در صلح عمری

مالیات یکی از بخش های مهم در فرآیند صلح عمری است که توجه به آن می تواند در برنامه ریزی مالی افراد بسیار مؤثر باشد. بر اساس قوانین مالیاتی ایران، نقل و انتقال اموال از طریق صلح عمری مشمول مالیات است، اما تفاوت هایی با مالیات بر ارث دارد که خود مزیت محسوب می شود.

• مالیات بر املاک: در صورتی که مال مورد صلح، ملک باشد، مشمول مالیات نقل و انتقال ملک می شود. این مالیات معمولاً به نرخ 5% ارزش معاملاتی ملک محاسبه و دریافت می گردد. لازم به ذکر است که ارزش معاملاتی، همانطور که پیش تر اشاره شد، غالباً از ارزش واقعی ملک کمتر است.
• مالیات بر حق واگذاری محل: اگر مورد صلح، املاک تجاری یا سرقفلی باشد، علاوه بر مالیات نقل و انتقال، مالیات بر حق واگذاری محل نیز به نرخ 2% ارزش معاملاتی (یا ارزش مورد توافق برای حق واگذاری) محاسبه و دریافت می شود.
• تأثیر بر مالیات بر ارث و هدایا: یکی از مزایای مهم صلح عمری، این است که مال مورد صلح، پس از فوت مصالح، جزو ماترک او محسوب نمی شود. این بدان معناست که دیگر مشمول مالیات بر ارث (که نرخ های بالاتری دارد) نخواهد شد. در واقع، مالیات آن در زمان حیات و هنگام تنظیم صلح نامه پرداخت شده است. با این حال، در برخی موارد، اگر صلح عمری به صورت غیرمعوض و با مبلغ ناچیز باشد، می تواند مشمول مالیات بر انتقال رایگان یا هدایا نیز تلقی شود که باید مورد بررسی قرار گیرد.

عوارض و سایر پرداخت ها

علاوه بر مالیات های اصلی، ممکن است در فرآیند صلح عمری، عوارض دیگری نیز مطرح شود. این عوارض معمولاً مربوط به شهرداری هستند، مانند عوارض نوسازی، پسماند و سایر عوارض محلی که برای ملک مورد صلح ممکن است پرداخت نشده باشند. معمولاً برای گرفتن مفاصاحساب شهرداری، باید تمامی این عوارض تسویه شوند.

مسئول پرداخت هزینه ها و مالیات

بر اساس قانون، مسئولیت پرداخت هزینه های تنظیم سند رسمی، از جمله مالیات نقل و انتقال، به طور پیش فرض بر عهده مصالح (انتقال دهنده) است. اما در بسیاری از موارد، طرفین می توانند با توافق یکدیگر، این مسئولیت را به صورت جزئی یا کلی به متصالح (انتقال گیرنده) محول کنند یا آن را بین خود تقسیم کنند. تجربه نشان داده است که بهتر است این توافق به صراحت در متن صلح نامه قید شود تا از بروز هرگونه اختلاف در آینده جلوگیری به عمل آید. همچنین، هزینه های جاری نگهداری از ملک، مانند شارژ و قبوض، پس از صلح عمری، تا زمانی که حق انتفاع با مصالح است، غالباً بر عهده مصالح است، مگر اینکه در قرارداد خلاف آن شرط شود.

مزایا و معایب صلح عمری (مقایسه کامل)

هر تصمیم حقوقی، دارای دو روی سکه است: مزایا و معایب. صلح عمری نیز از این قاعده مستثنی نیست و درک کامل هر دو جنبه آن، برای اتخاذ تصمیمی آگاهانه، حیاتی است. در این بخش، به بررسی جامع این مزایا و چالش ها می پردازیم تا خواننده بتواند با دیدی باز، این روش انتقال دارایی را ارزیابی کند.

مزایای صلح عمری

افراد زیادی به دلیل مزایای چشمگیر صلح عمری، به این روش انتقال دارایی روی می آورند. این مزایا نه تنها در زمان حیات مصالح، بلکه پس از فوت او نیز آرامش خاطر را به ارمغان می آورد:

• جلوگیری قطعی از اختلافات ارثی: شاید مهمترین و اصلی ترین مزیت صلح عمری، پیشگیری از دعواها و اختلافات پیچیده پس از فوت مصالح در خصوص تقسیم اموال باشد. از آنجا که مالکیت عین مال در زمان حیات مصالح منتقل می شود و مال دیگر جزو ماترک او نخواهد بود، ورثه دیگر نمی توانند بر سر آن مال اختلاف کنند. این امر به خصوص در خانواده های پرجمعیت یا دارای روابط پیچیده، بسیار ارزشمند است.
• حفظ کامل حق انتفاع و بهره برداری برای مصالح تا پایان عمر: یکی از بزرگترین دغدغه های افراد مسن برای انتقال دارایی هایشان، از دست دادن کنترل و حق استفاده از آنهاست. صلح عمری این دغدغه را برطرف می کند؛ مصالح می تواند تا پایان عمر خود یا هر مدت مشخص دیگری، از منافع مال (مانند اجاره بها، سود سهام یا حق سکونت) بهره مند شود.
• انتقال مطمئن و بدون دغدغه دارایی به اشخاص مورد نظر: بر خلاف وصیت نامه که تنها بر یک سوم اموال نافذ است و ممکن است توسط ورثه به چالش کشیده شود، صلح عمری انتقال قطعی مالکیت را تضمین می کند و مورد صلح تماماً به متصالح می رسد. این اطمینان خاطر برای مصالح، که خواسته اش به طور کامل اجرا خواهد شد، بسیار با ارزش است.
• انعطاف پذیری بالا در تعیین شروط ضمن عقد: صلح عمری به طرفین اجازه می دهد تا شروط مختلفی را در قرارداد بگنجانند. مثلاً می توان شرط کرد که متصالح تا پایان عمر مصالح، حق فروش مال را نداشته باشد یا مسئولیت نگهداری از مصالح را بر عهده بگیرد. این انعطاف پذیری، امکان شخصی سازی قرارداد را فراهم می کند.
• قابلیت برنامه ریزی مالیاتی و مدیریت بهتر دارایی: همانطور که پیشتر اشاره شد، مال مورد صلح دیگر مشمول مالیات بر ارث با نرخ های بالاتر نمی شود. این امر می تواند به مدیریت بهتر مالیات ها و برنامه ریزی مالیاتی کمک کند.
• استقلال از قواعد ارث (به جز در موارد خاص): با صلح عمری، مال از قواعد دست و پاگیر ارث خارج می شود و مصالح می تواند آن را به هر کسی که می خواهد (حتی افراد غیر از ورثه قانونی) منتقل کند، بدون اینکه محدودیتی مانند سهم الارث قانونی برای ورثه وجود داشته باشد. البته در موارد خاص که صلح عمری صوری باشد و قصد فرار از دین یا تضییع حقوق ورثه باشد، ممکن است مورد اعتراض قرار گیرد.

معایب و چالش های صلح عمری

در کنار مزایای فراوان، صلح عمری چالش ها و معایبی نیز دارد که لازم است قبل از هر اقدامی، به دقت مورد توجه قرار گیرند. شناخت این نکات، به افراد کمک می کند تا تصمیماتی واقع بینانه تر اتخاذ کنند.

• ماهیت لازم الاجرا بودن و دشواری فسخ یا تغییر یک طرفه: صلح عمری، عقدی لازم است. این بدان معناست که پس از انعقاد، مصالح به صورت یک طرفه نمی تواند آن را فسخ یا تغییر دهد، مگر اینکه در خود قرارداد شرط فسخ گنجانده شده باشد یا خیارات قانونی (مانند خیار غبن، تدلیس) وجود داشته باشد. این ویژگی، می تواند برای مصالح که در آینده ممکن است نظرش تغییر کند یا شرایط زندگی اش دگرگون شود، محدودیت آور باشد.
• ریسک فروش یا انتقال ملک توسط متصالح (در صورت عدم درج شروط کافی): اگر در صلح نامه، شروط کافی و محکم برای محدود کردن متصالح در انتقال یا فروش مال درج نشود، متصالح به عنوان مالک عین، می تواند اقدام به فروش یا رهن گذاشتن آن کند. این امر می تواند مشکلات جدی برای مصالح که حق انتفاع دارد، ایجاد کند. هرچند که حق انتفاع مصالح محفوظ می ماند، اما برخورد با یک مالک جدید ممکن است دشوار باشد.
• محدودیت های مصالح پس از انتقال مالکیت (عدم مالکیت رسمی): با صلح عمری، مصالح دیگر مالک رسمی عین مال نیست و تنها حق انتفاع دارد. این موضوع می تواند در برخی تصمیم گیری ها، مانند اخذ وام با وثیقه آن مال، برای مصالح محدودیت ایجاد کند.
• پیچیدگی های حقوقی و لزوم دقت فراوان در تنظیم قرارداد: صلح عمری، به دلیل ماهیت خاص خود و امکان درج شروط مختلف، نیازمند دقت و دانش حقوقی بالایی در زمان تنظیم است. یک اشتباه کوچک در نگارش شروط می تواند به نتایج ناخواسته ای منجر شود. به همین دلیل، مشاوره با وکیل متخصص در این زمینه بسیار توصیه می شود.
• احتمال طرح دعوای صوری بودن معامله توسط سایر ورثه یا طلبکاران: در برخی شرایط، اگر صلح عمری با هدف فرار از دین یا محروم کردن ورثه از سهم الارث انجام شود، ممکن است توسط طلبکاران یا سایر ورثه مورد اعتراض قرار گیرد و دعوای صوری بودن معامله مطرح شود. در این صورت، مصالح یا متصالح باید بتوانند اثبات کنند که معامله واقعی بوده و قصد سوئی در کار نبوده است.
• عدم امکان انتقال رسمی ملک در رهن بانک یا بدون پایان کار: همانند سایر انتقالات رسمی، برای صلح عمری رسمی ملک، لازم است که ملک از رهن خارج شده باشد و دارای پایان کار و سند رسمی باشد. صلح عمری برای ملک قولنامه ای یا در رهن، تنها به صورت عادی و با ریسک بالا امکان پذیر است.

کاربردهای خاص و نکات حقوقی ویژه در صلح عمری

صلح عمری تنها یک ابزار حقوقی عمومی نیست؛ بلکه می تواند با توجه به شرایط خاص و نیازهای متفاوت افراد، در قالب ها و کاربردهای ویژه ای نمود پیدا کند. درک این کاربردها و نکات حقوقی مرتبط با آن ها، به افراد کمک می کند تا صلح نامه ای متناسب با اهداف خود و با کمترین ریسک های احتمالی تنظیم کنند.

صلح عمری برای فرزندان، همسر و سایر خویشاوندان

اغلب اوقات، صلح عمری به عنوان راهکاری برای انتقال دارایی ها به افراد خانواده، به ویژه فرزندان و همسر، مورد استفاده قرار می گیرد.

• صلح عمری برای فرزند: بسیاری از والدین تمایل دارند که ملک یا دارایی خاصی را به یکی از فرزندانشان (یا به صورت مشترک به چند فرزند) منتقل کنند تا پس از فوت آن ها، دیگر دغدغه ای بابت تقسیم ارث و اختلافات احتمالی نداشته باشند. در این نوع صلح عمری، می توان شروطی مانند «عدم حق فروش یا انتقال مال توسط فرزند تا زمان حیات مصالح» را گنجاند. این شرط، امنیت خاطر را برای مصالح به ارمغان می آورد و از سوءاستفاده احتمالی جلوگیری می کند.
• صلح عمری برای همسر: تضمین آینده مالی همسر، به خصوص در زمان پیری یا پس از فوت، یکی از انگیزه های مهم برای صلح عمری است. با صلح عمری یک ملک یا مال به همسر، مصالح می تواند اطمینان حاصل کند که همسرش تا پایان عمر، از حمایت مالی برخوردار خواهد بود و پس از فوت، مالک کامل آن دارایی می شود. در اینجا نیز می توان ملاحظات حقوق خانواده، مانند مهریه یا نفقه، را در نظر گرفت و از بروز تعارضات احتمالی در آینده پیشگیری کرد.
• صلح عمری برای چند متصالح: امکان صلح عمری به چندین نفر (مثلاً چند فرزند یا نوه) به صورت همزمان نیز وجود دارد. در این حالت، باید سهم هر متصالح به طور دقیق و واضح در صلح نامه مشخص شود. همچنین، می توان شروطی را برای نحوه استفاده یا اداره مشترک مال توسط متصالحین تعیین کرد.

صلح عمری برای انواع اموال

مورد صلح در قرارداد عمری می تواند بسیار متنوع باشد و تنها به املاک محدود نمی شود.

• املاک مسکونی، تجاری، باغی، زمین های کشاورزی: رایج ترین مورد صلح، انواع املاک هستند. از خانه و آپارتمان مسکونی گرفته تا مغازه و ملک تجاری، باغ و زمین کشاورزی. در مورد املاک تجاری، نکات مربوط به سرقفلی و حق کسب و پیشه نیز باید در نظر گرفته شود.
• سهام، اوراق بهادار، وجوه نقد (اموال منقول): صلح عمری برای اموال منقول مانند سهام شرکت ها، اوراق بهادار، حساب های بانکی و حتی وجوه نقد نیز امکان پذیر است. در این موارد، باید جزئیات مربوط به نحوه بهره برداری از منافع (مانند دریافت سود سهام یا سود سپرده بانکی) به دقت در قرارداد درج شود.

صلح عمری برای املاک قولنامه ای یا بدون پایان کار

در جامعه ما، خرید و فروش املاک به صورت قولنامه ای یا بدون پایان کار رایج است. در چنین مواردی، صلح عمری نیز با چالش هایی روبرو می شود.

• اعتبار صلح نامه عمری دستی (عادی) و خطرات آن: صلح عمری را می توان به صورت دستی و عادی نیز تنظیم کرد. با این حال، صلح نامه عمری دستی فاقد اعتبار سند رسمی است و در صورت بروز اختلاف، اثبات آن در مراجع قضایی دشوارتر خواهد بود. اعتبار سند عادی، به امضا و اثر انگشت طرفین و شهود بستگی دارد و ممکن است از سوی اشخاص ثالث مورد انکار یا تردید قرار گیرد.
• راهکارهای رسمی کردن یا تقویت اعتبار اسناد عادی: برای تقویت اعتبار صلح عمری دستی، می توان آن را در دفاتر اسناد رسمی برابر اصل کرد یا با حضور شهود متعدد و معتبر تنظیم نمود. اما بهترین راهکار، طی کردن مراحل قانونی برای اخذ پایان کار و سند رسمی و سپس ثبت صلح عمری به صورت رسمی است.
• اهمیت اخذ پایان کار و سند رسمی برای انتقال مطمئن: برای انتقال قطعی و مطمئن مالکیت از طریق صلح عمری، به ویژه در مورد املاک، داشتن پایان کار و سند رسمی الزامی است. بدون این مدارک، تنظیم سند رسمی صلح عمری در دفترخانه امکان پذیر نیست.

صلح عمری برای املاک در رهن بانک یا دارای وام

موضوع رهن و وام بانکی، یکی از محدودیت های اصلی برای صلح عمری رسمی املاک است.

• لزوم فک رهن و تسویه وام قبل از تنظیم سند رسمی: هر ملکی که در رهن بانک باشد (مانند ملک دارای وام مسکن)، تا زمانی که وام تسویه و فک رهن انجام نشود، نمی تواند به صورت رسمی از طریق صلح عمری منتقل شود. بانک ها به هیچ عنوان اجازه انتقال مالکیت رسمی ملک در رهن را نمی دهند.
• ریسک های صلح عمری عادی برای ملک در رهن: اگر صلح عمری برای ملک در رهن به صورت عادی تنظیم شود، متصالح به دلیل رهن بودن ملک، نمی تواند سند رسمی دریافت کند. این امر می تواند مشکلات حقوقی و مالی متعددی را در آینده ایجاد کند.

صلح عمری و مهریه

در برخی موارد، ممکن است این نگرانی وجود داشته باشد که صلح عمری با هدف فرار از پرداخت مهریه انجام شده باشد.

• آیا صلح عمری بر حق مهریه تأثیر دارد؟ اگر صلح عمری قبل از طرح دعوای مهریه و با نیت واقعی انتقال صورت گرفته باشد، معمولاً بر حق مهریه تأثیری ندارد و مال از دارایی های مصالح خارج شده است. اما اگر ثابت شود که صلح عمری با قصد فرار از دین (مهریه) و به صورت صوری انجام شده است، دادگاه می تواند آن را ابطال کند.
• چگونه از ادعای صوری بودن جلوگیری کنیم؟ برای جلوگیری از ادعای صوری بودن، توصیه می شود: اولاً، صلح عمری به صورت رسمی در دفترخانه ثبت شود. ثانیاً، اگر صلح معوض است، اثبات شود که مال الصلح واقعی و پرداخت شده است. ثالثاً، در زمان تنظیم صلح نامه، شواهد و قرائنی دال بر قصد واقعی انتقال و عدم فرار از دین وجود داشته باشد.

صلح عمری برای املاک تجاری (سرقفلی و حق کسب و پیشه)

صلح عمری برای املاک تجاری، به دلیل ماهیت خاص حقوقی سرقفلی و حق کسب و پیشه، نکات ویژه ای دارد.

• نکات تخصصی و لزوم رضایت مالک اصلی (در برخی موارد): در برخی قوانین اجاره، انتقال سرقفلی یا حق کسب و پیشه، منوط به رضایت مالک اصلی ملک است. اگر در صلح عمری، مورد صلح سرقفلی یا حق کسب و پیشه باشد، باید این موضوع مورد بررسی قرار گیرد.
• مسئولیت های مالیاتی و عوارض: مسئولیت مالیات سالانه ملک تجاری (مانند مالیات بر درآمد اجاره) و عوارض مربوط به آن، معمولاً بر عهده کسی است که از منافع ملک استفاده می کند، یعنی مصالح، مگر اینکه در قرارداد خلاف آن شرط شده باشد.

همچنین، در پاسخ به یکی از دغدغه های رایج، اگر متصالح (صلح گیرنده) قبل از مصالح (صلح کننده) فوت کند، تکلیف ملک مورد صلح چه خواهد شد؟ در چنین شرایطی، مالکیت عین مال به وراث متصالح منتقل می شود، اما حق انتفاع مصالح تا پایان عمر خود او همچنان محفوظ و معتبر باقی می ماند. وراث متصالح، مالک عین مال خواهند بود، اما تا زمان فوت مصالح، حق استفاده از منافع را نخواهند داشت. این موضوع، مگر آنکه در صلح نامه شرط خلاف شده باشد، به این صورت اجرا می شود. بنابراین، در هنگام تنظیم صلح عمری، پیش بینی چنین سناریوهایی و درج شروط متناسب، از اهمیت بالایی برخوردار است.

فسخ، تغییر و ابطال صلح عمری

یکی از مهم ترین جنبه هایی که افراد پیش از ورود به هر قرارداد حقوقی به آن فکر می کنند، امکان خروج از آن است. در مورد صلح عمری، به دلیل ماهیت خاص و لازم الاجرای آن، مباحث مربوط به فسخ، تغییر و ابطال، اهمیت ویژه ای پیدا می کند. فهم این مفاهیم می تواند از بروز مشکلات و انتظارات نادرست در آینده جلوگیری کند.

آیا صلح عمری قابل فسخ است؟ (اصل عدم قابلیت فسخ)

برخلاف برخی از عقود دیگر، صلح عمری بر اساس قانون مدنی ایران، عقدی لازم تلقی می شود. ماهیت لازم الاجرا بودن به این معناست که پس از انعقاد و امضای صلح نامه، هیچ یک از طرفین (نه مصالح و نه متصالح) نمی توانند به صورت یک طرفه و بدون دلیل موجه قانونی یا توافق طرف دیگر، آن را فسخ کنند. این ویژگی، به صلح عمری قدرت و استحکام می بخشد و اطمینان خاطر را برای متصالح فراهم می آورد که مالکیت او بر عین مال، با ثبات و دائمی خواهد بود.

موارد استثنایی فسخ صلح عمری

با وجود اصل لازم الاجرا بودن، مواردی استثنایی نیز وجود دارند که تحت آن ها، امکان فسخ صلح عمری فراهم می شود. این موارد به شرح زیر است:

• وجود خیارات قانونی: در حقوق ایران، خیارات به حق فسخ قرارداد در شرایط خاص اطلاق می شود. برخی از مهم ترین خیارات که ممکن است در صلح عمری نیز کاربرد داشته باشند، عبارتند از:
  • خیار غبن: اگر یکی از طرفین در زمان معامله، دچار ضرر فاحش و غیرقابل چشم پوشی شده باشد و طرف مقابل از آن آگاه بوده باشد.
  • خیار تدلیس: اگر یکی از طرفین، دیگری را با اعمال فریب کارانه، به انعقاد قرارداد وادار کرده باشد.
  • خیار شرط: اگر در متن صلح نامه، شرط خاصی برای فسخ قرارداد توسط یکی از طرفین (مثلاً در صورت عدم انجام تعهدات مشخص) گنجانده شده باشد.
• درج شرط فسخ صریح در متن قرارداد: مصالح می تواند در زمان تنظیم صلح نامه، شرط فسخ صریحی را برای خود قائل شود. مثلاً ممکن است شرط کند که در صورت عدم رعایت فلان بند از قرارداد توسط متصالح، یا در صورت نیاز مبرم مصالح به مال، حق فسخ صلح نامه را داشته باشد. اهمیت این شروط در آن است که باید به طور دقیق و روشن در سند درج شوند.
• عدم رعایت تعهدات طرفین: اگر یکی از طرفین، به تعهدات اساسی خود که در صلح نامه قید شده است، عمل نکند، طرف دیگر می تواند از طریق مراجع قضایی، درخواست فسخ قرارداد را به دلیل تخلف از شرط مطرح کند.

امکان تغییر یا اصلاح صلح عمری

تغییر یا اصلاح صلح عمری نیز، مانند فسخ آن، به صورت یک طرفه امکان پذیر نیست. با این حال، اگر مصالح و متصالح به توافق برسند، می توانند با تنظیم یک سند متمم صلح نامه یا اقرارنامه رسمی در دفتر اسناد رسمی، مفاد قرارداد اولیه را تغییر داده یا اصلاح کنند. این تغییرات باید به صراحت و با رضایت کامل هر دو طرف صورت گیرد.

موارد ابطال صلح عمری

ابطال صلح عمری به معنای بی اعتباری کامل قرارداد از همان ابتدا است و با فسخ که به معنای پایان دادن به قرارداد صحیح است، تفاوت دارد. موارد ابطال صلح عمری شامل موارد زیر است:

• عدم رعایت شرایط اساسی صحت معامله: اگر هر یک از شرایط اساسی صحت معامله که در ابتدای مقاله به آن اشاره شد (مانند اهلیت طرفین، قصد و رضایت، مشروعیت و معین بودن مورد معامله) در زمان انعقاد صلح نامه وجود نداشته باشد، قرارداد از همان ابتدا باطل است. مثلاً اگر ثابت شود یکی از طرفین در زمان امضا محجور بوده است، صلح نامه باطل خواهد بود.
• اثبات صوری بودن قرارداد با هدف فرار از دین: اگر صلح عمری به صورت صوری و با هدف فرار مصالح از پرداخت دیون خود (مانند مهریه یا بدهی به طلبکاران) تنظیم شده باشد و این امر در دادگاه به اثبات برسد، قرارداد ابطال خواهد شد. در این حالت، مال مورد صلح مجدداً جزو دارایی های مصالح محسوب شده و طلبکاران می توانند از آن برای وصول مطالبات خود استفاده کنند.

همچنین، در خصوص دغدغه حفظ حق انتفاع مصالح در صورت فوت متصالح (ذی نفع)، باید گفت که حق انتفاع مصالح مستقل از مالکیت متصالح است و با فوت متصالح، به هیچ وجه از بین نمی رود. به عبارت دیگر، حتی اگر متصالح فوت کند و مالکیت عین مال به وراث او منتقل شود، مصالح همچنان حق دارد تا پایان عمر خود از منافع مال مورد صلح بهره مند شود و وراث متصالح نمی توانند این حق را از او سلب کنند. این ویژگی، یکی از نقاط قوت صلح عمری است که امنیت خاطر را برای مصالح تضمین می کند.

نتیجه گیری

صلح نامه عمری، فراتر از یک قرارداد ساده، ابزاری قدرتمند و هوشمندانه برای مدیریت دارایی ها و برنامه ریزی آینده است. این روش، به افراد امکان می دهد تا با حفظ حق بهره برداری از اموال خود تا پایان عمر، مالکیت عین آن را به اشخاص مورد نظرشان منتقل کرده و از بروز اختلافات ناخوشایند ارثی در آینده جلوگیری کنند. از مزایای بارز آن می توان به قطعیت انتقال، انعطاف پذیری در تعیین شروط، و امکان برنامه ریزی مالیاتی اشاره کرد.

با این حال، مانند هر اقدام حقوقی دیگری، صلح عمری نیز با چالش ها و نکات ظریفی همراه است که نیازمند دقت و آگاهی کامل است. ماهیت لازم الاجرا بودن و دشواری فسخ یک طرفه، ضرورت درج شروط محکم برای محدود کردن متصالح و پیچیدگی های حقوقی مربوط به املاک قولنامه ای یا در رهن، از جمله مواردی هستند که باید با وسواس خاصی مورد توجه قرار گیرند.

در این مسیر، لزوم مشاوره با وکلای متخصص و با تجربه، بیش از پیش خود را نشان می دهد. یک وکیل کارآزموده می تواند با بررسی دقیق شرایط شما، تمامی ابهامات را برطرف کرده، پیش نویس صلح نامه ای بی نقص و جامع تنظیم کند و از بروز هرگونه مشکل احتمالی در آینده پیشگیری نماید. برای تنظیم یک صلح نامه عمری که دقیقاً مطابق با خواسته ها و نیازهای شما باشد و حقوق تمامی طرفین را تضمین کند، دعوت می شود تا با کارشناسان و وکلای متخصص ما در این زمینه مشاوره حقوقی رایگان یا تخصصی دریافت کنید.

نمونه قرارداد صلح عمری (الگوی ساده)

این الگو صرفاً جهت آشنایی است و تنظیم سند رسمی نیازمند جزئیات حقوقی دقیق و مشاوره با وکیل یا سردفتر اسناد رسمی است.

عنوان: صلح نامه عمری

تاریخ: [تاریخ تنظیم قرارداد]
محل تنظیم: دفتر اسناد رسمی شماره [شماره دفترخانه]

طرفین قرارداد:

1. مصالح (صلح کننده):
   نام و نام خانوادگی: [نام کامل مصالح]
   نام پدر: [نام پدر مصالح]
   شماره شناسنامه: [شماره شناسنامه مصالح]
   کد ملی: [کد ملی مصالح]
   تاریخ تولد: [تاریخ تولد مصالح]
   نشانی کامل: [آدرس محل سکونت مصالح]
   شماره تماس: [شماره تلفن مصالح]

2. متصالح (صلح گیرنده):
   نام و نام خانوادگی: [نام کامل متصالح]
   نام پدر: [نام پدر متصالح]
   شماره شناسنامه: [شماره شناسنامه متصالح]
   کد ملی: [کد ملی متصالح]
   تاریخ تولد: [تاریخ تولد متصالح]
   نشانی کامل: [آدرس محل سکونت متصالح]
   شماره تماس: [شماره تلفن متصالح]

مورد صلح:
عبارت است از [توضیحات دقیق مال مورد صلح، به عنوان مثال: شش دانگ یک واحد آپارتمان مسکونی واقع در آدرس [آدرس دقیق ملک]، به مساحت [مساحت دقیق] متر مربع، دارای پلاک ثبتی [شماره پلاک ثبتی] فرعی از [شماره پلاک اصلی] اصلی واقع در بخش [شماره بخش ثبتی]، شهرستان [نام شهرستان]، به شماره سند مالکیت [شماره سند] و به تاریخ [تاریخ صدور سند] صادر شده از اداره ثبت اسناد و املاک [نام اداره]].

مال الصلح (عوض صلح):
[در صورتی که صلح معوض باشد، مبلغ یا مال دریافتی را ذکر کنید، به عنوان مثال: مبلغ X ریال وجه نقد که تمام و کمال به مصالح پرداخت گردید و مصالح اقرار به دریافت آن نمود. اگر صلح غیرمعوض است، بنویسید: صلح به صورت بلاعوض می باشد. یا مبلغ ناچیز X ریال که به عنوان نمادین و بلاعوض پرداخت گردید.]

شرایط و تعهدات:

1.  انتقال مالکیت: مصالح به موجب این صلح نامه، شش دانگ مالکیت عین [مورد صلح] را به متصالح منتقل نموده و متصالح نیز قبول و اقرار به تملک آن می نماید.
2.  حق انتفاع: مصالح شرط نمود و متصالح نیز قبول کرد که حق انتفاع، استفاده، بهره برداری و سکونت از [مورد صلح] تا پایان عمر مصالح، به صورت رایگان و بدون هیچ گونه اجاره بها یا عوض دیگری، برای مصالح محفوظ باقی می ماند. متصالح حق ندارد تا پایان عمر مصالح، مانع از انتفاع و بهره برداری مصالح از مورد صلح گردد.
3.  عدم حق انتقال توسط متصالح: [در صورت تمایل، می توان شرط کرد:] متصالح متعهد می گردد تا زمان حیات مصالح، هیچ گونه حق فروش، رهن، اجاره یا هرگونه انتقال اعم از قطعی یا موقت و جزئی یا کلی نسبت به [مورد صلح] ندارد و در صورت تخلف از این شرط، مصالح حق فسخ این صلح نامه را خواهد داشت.
4.  هزینه ها و مالیات: کلیه هزینه های مربوط به تنظیم و ثبت این صلح نامه، از جمله حق التحریر، حق الثبت و مالیات نقل و انتقال [بر عهده مصالح/متصالح/به نسبت مساوی بر عهده طرفین] می باشد.
5.  سایر شروط: [هر شرط دیگری که طرفین توافق کنند، مانند مسئولیت نگهداری از مورد صلح توسط متصالح، یا حق فسخ در صورت عدم رعایت تعهدات خاص].

امضاء:

مصالح:
[نام و نام خانوادگی مصالح]
امضاء و اثر انگشت

متصالح:
[نام و نام خانوادگی متصالح]
امضاء و اثر انگشت

شهود (اختیاری):
1. [نام و نام خانوادگی شاهد 1]
   کد ملی:
   امضاء:
2. [نام و نام خانوادگی شاهد 2]
   کد ملی:
   امضاء: